İngilterede körlerin gözlerini açan harika bir ilâç keşfedilmiş ve bir kadına da tatbik edilmiş. Bu haber doğru ise, edebî karanlığın mustarip çocukları için en insani bir keşif ufku açılmış demektir. Dünyanın dört bir ucunda hayret edilecek eserleri, görmeden yaratan âmâlar için beliren saadeti ve kalplerinde beş yüz mumluk ışıklarla bezenen sevinç âlemini şu anda görür gibi oluyorum. Her halde bütün ışıktan mahrumlar, tepeden tırnağa donanmış mesut bir kâinatın kına gecesine hazırlanmış olmalıdırlar.
Ama ben meselenin bir de öteki yüzünü düşünmedeyim. Ya bakıp ta görmez, görüp de anlamazların, yani asıl körlerin karanlığını yırtacak bir keşfin ışığı ne zaman doğacak? Kaç asırdır insan oğlunun kendi kendini göremediği, tanıyamadığı bir gerçek olmalı ki Sokrates’in “Connais-toi, toi même” (kendini tanı) diyen sesi çağdaş fikir adamları nezdinde de hâlâ kabul görmektedir. Bırakın garbı, işte bizim reybî (şüpheci) şâirimiz bile gözün görme âleti olduğu halde, kendini bile göremediğini ne güzel anlatır:
“Münferit vasıta-i rûyet iken
Göremez kendisini dîde bile”
Şu hiçten, şu entipüften dünyanın dış kabuklarında bir şey vehmeden gafil beşere, gözleri dışa değil, içlerine açılmış nice kör adlı görürler, en güzel bir ders vermede değil mi? İşte Amerikalı büyük terbiyeci Kellen’in görmez gözü fakat, görür içi ile, cihanı terbiyeye kalkan muhteşem eserleri! Yedisinde çiçek hastalığı ile iki gözü kapanan Veysel’in her dem payidar şiirleri! “Âlem çiçek açar Veysel dert açar” diyen bu âmâ halk çocuğunun mu bomboş görürlere, bu menegörülerin mi onun derin lirizmine imrenmesi gerektiği düşünülür şeydir. Bütün fazilet ve günahlarıyla aziz olan insan, bırakın aczini, kendi kudretini, üstün cevherini bile görebilmiş midir? Türk’ün derûnî şairi Galip Dede asıl bunun ıstırabıyla kıvranmakta ve “Ey yaradılmışların göz bebeği, ey âlemin özü olan insan kendine şöyle iyice bir bak bakalım” demektedir.
“Hoşça bak zâtına kim zübde-i âlemsin sen
Merdüm-i dîde-i ekvân olan âdemsin sen”
Şardağ, R. (1951, Temmuz 15). Günübirlik / Asıl keşif. Yeni Asır, s. 3.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 