“İzmir şehri yeni planına kavuştu” demek ne demektir, biraz bu noktada duralım: Bir şehrin geçmişten gelen özelliklerini dikkate alarak gelecekteki imar, inşa ve kuruluş halini nizamlamak manasına gelen bu haber, memleket çapında sevineceğimiz bir müjdedir de. Neden mi? Bir şehir düşünün ki dilediğiniz bir köşesine bir kasap dükkânı kondurmak, dilediğiniz bir sokağından araba sürmek, istediğiniz bir semtine yerleşip ticarethane açmak mümkün olabilsin. Bu gelişi güzel işgale ve rastgele yapıya elverişli olan şehre, İzmir haricinden sökün edecek alâka ve menfaat akışını durdurmanıza imkân yoktur. İşte bir şehrin plânına kavuşması demek, insanların ve yapıların karman çorman yerleşmesi durduruluyor demektir.
Bütün şehirlerimiz birer ikişer ilmin ve sanatın sağlam düzenine alındıkça, şehirlinin ayak bastığı bölge, derhal kalitece bir kalkınmaya şahit olur. Plansız şehir, “Terbiye” siz bir tahsil kadar hazindir. Bu sokakların, bu caddelerin, şu ana bulvarlarla bu meydanların kaderi, kendi mülkümüzün kaderi imiş gibi bizi alâkalandırmazsa yirminci asrın kavrayışı ile bize şehirli demek mümkün değildir. Şu dümdüz uzanan nefis caddenin bir köşesinden, küstah bir tecavüzle, gözümüzü delercesine önümüze çıkan binadan, bir sokak mütecavizinden nefret etmeliyiz. Yirmi dört saatlik fani bir günün en büyük zamanını hasta olmadıkça hangimiz evimizde geçiririz?
Her şehir gibi İzmir de içinde oturanlara ait olduğu için şehir planımızın gerçekleşmesine sevinmeliyiz. Hele bu planı üç Türk mimarının yapmış olması, sevincimizin katmerleşmesi demektir. Bu şehre, bedenin asaletine uyan en güzel kostümü giydirmek, şüphe yok ki hizmetlerin en azizidir. Bu hizmetin hakkından gelenler, bugün için keyfine buyruk hareket etmek isteyen bir çok menfaatperesti incitmiş olabilirler. Fakat bizce her hizmette olduğu gibi bunda da asıl hükmü verecek olan ferdanın umumî efkârıdır. O ise bu hizmeti unutmayacaktır.
Şardağ, R. (1952, Ocak 21). Günübirlik/Hizmetlerin azizi. Yeni Asır, s. 3.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 