Nağmelerin sihr’i helâldir
Onaltıncı asrın sonunda on yedinci asrın ilk yarısında yetişen bir tanbur üstadı aynı zamanda dini bütün bir Müslümanmış.
İslâm’ın şartlarını büyük bir dikkatle yerine getirmeyi en yüksek emel olarak ruhunda taşıdığı için, imkânını bulunca hacca niyet etmiş.
Fakat o zamanın hali malum. Musiki davası, şer’an bir türlü halledilememiştir. Üflenerek çalınan sazın ahkâmı başka, vurularak çalınan başka türlü muhakeme edilir. İlâhi hislerle mi gönülleri coşturuyor. Yoksa ruhta şehvanî hisleri mi uyandırıyor… Din adamları arasında henüz bu meselelerin düğümleri çözülememiştir.
Hicaz imamları ayrı, Kufe ve Irak din adamları başka anlayış ve inanıştadırlar. Zavallı tanburî ne yapsın? İslâm’ın şartlarından birini mi terketsin? Düşünmüş taşınmış ve nihayet zamanın şeyhülislamına danışmaktan başka çare bulamamış.
O vakitler şeylülislam meşhur şair Yahya Efendi‘dir. Tanburî, şeyhülislam kapısına gitmiş, huzuruna çıkmış ve:
-Efendimiz, demiş, bir müşkülüm var. Allah’ın inayeti ile maddi imkânlar hasıl oldu. Fakir hacca niyet ettim. Fakat hocalar mütereddit, bir kısmı saz çalmayı haram sayıyorlar, bir kısmı mübah addediyor. Şimdi ben nasıl hareket edeyim. Sazımdan ayrılmam mümkün değil, korkuyorum hac ise müminin kudreti yetince farzdır. Hangisinden vazgeçeyim? İkisi de elimden gelmiyor. Derdime bir çare bulunur mu?
Şair Yahya Efendi, dinin özünü gören Tanrı buyruğundaki inceliği sezen rind bir şeyhülislam imiş.
-Şimdi bir şey demem, akşam tanburunu al da konağa gel, bir dinleyeyim, fetvayı ondan sonra veririm, demiş.
Tanburî koltuğunda sazı ile konağa varmış. Akort ederek taksime girişmiş. Meğer gerçekten büyük sanatkarmış. Telleri dile getirmiş, nağmeler yaratmış ve bütün bunları harikulade bir istif demetiyle bağlamış.
Şeyhülislam efendi, bu ses kevseri ile mest:
Haydi oğlum, demiş. Haccın kutlu olsun. Böyle güzel çaldıktan sonra, başına hacı sarığını sar; dilersen Kâbe’de, istersen dünyanın her yerinde çal, nağmelerin sihr’i helâldır.
Şardağ, R. (1953, Mart 19). İzahlı Radyo Programları ve Güfteleri / Hac ve Tanbur. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 