İran’da baş aktör Musaddık‘ın oynadığı tiyatro perdesi kapandı. Zannımca bu, klâsik manâda siyasi bir dramdan başka bir şey değildir. Geri kalmış mürteci tabakalarla, her türlü karışıklıktan hoşlanan komünist unsurlarının nifak delisi gösterilerine dayanarak, galibiyet ve teatral kaprislerini memleketin huzur ve saadetine üstün tutan eski başvekil, bu dramın “şer” unsurudur. Mahkemeyi aleni yaptıran, rejimi devirmek gibi bir suç işlemesine göz yumarak İran petrollerini devletleştirmek gayretleri dolayısıyla Musaddık’a hiç bir kini olmadığını mahkemeye bildiren, hususi hayatında dünyaya aksetmiş bir zerre ahlâksızlık bulunmayan Şah da, yine bu dramatik eserin “hayır” unsurudur. Musaddık taraftarlarının rahatça yapabildikleri sokak gösterileri, Rusya sanki insani ve barışçı bir devletmiş gibi Amerikan ve İngilizleri emperyalistlikle lânetlemek, mahkemede bayılmalar, ayılmalar, sağı solu azarlamalar da yine aynı eserde mizansen icabı tertiplendiği sanısını uyandıran hareketlerdir. Mahkeme, yufka yürekli olduu kadar zayıf iradeli ve iyi kalpli bir kimse olduğu da aşikâr bulunan İran Şahı’nın müsamahasını dikkate almış, eski başvekili üç sene hapse mahkûm etmiştir. İyi veya fena, makul veya budalaca olsun, mesele kararın mahiyetinde değil, bir hüküm verilmiş olmasındadır. Zira Musaddık, mahkemede, her geçen gün, yaptığı rollerle kâh sinirlenerek, kâh ağlayarak, kâh hiddetlenip kâh bayılarak acıma hislerini kımıldatıyordu. Bu marazi ve gerçekten rikkati figürlerle o yürek burkan fotoğraflarla devam eden perde, İran’ın dostu bulunan biz Türkleri de rencide ediyordu. Merhum Mehmet Akif mahalle kahvesini kastederek:
“Mahalle kahvesi halâ niçin kapanmamalı?
Kapansın elverir artık bu perde pek kanlı”
demişti. Çok şükür ki bu kanlı değilse de, acıklı olan perde kapanmış bulunuyor.
Şardağ, R. (1953, Aralık 30). Günübirlik/Perde kapandı. Ege Ekspres Gazetesi, s. 2.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 