Altın davullar – Gün doğarken ve batarken fasıllar
Millî asker muzıkaları Selçukîler zamanında da devam etmiştir. Hammer Tarihi’nin birinci cilt ve 76. yaprağında bu mevzu ile alâkalı olarak, bir yabancı gözüyle görüldüğü için objektif kalmış bilgiler vardır:
“Selçuk hükümetinde Alâaddin Mehmet‘ten evvel asker muzıkası beş namaz vaktinde çalınırdı. Alaattin’in oğulları için beş defa, kendisi için yalnız günün doğduğu ve battığı saatlerde, iki defa çalınmak âdet oldu. 27 prens bu muzıkada altın davullar üzerine inci ile süslü değneklerle vurarak çalmaya memur edilmişti. Bu prensler Selçuk hükümdarlarının şehzadeleri, itaat altına alınmış Guri hükümdarlarının yakınları Belh Buhara hükümdarı ve onların evlâtlarıydı.
Demek ki, aziz okuyucularım, bu en emin kaynak bize Asya’dan gelen asker, dolayısıyla cenk musikimizin Selçukîlere uzandığını ispat etmiş bulunuyor.
Bundan sonrası, artık bizim tarihlerimizce tespit edilmiş bir hakikat ki, asker muzıkaları Osmanlı Türklerinde de devam etmiştir.
17. asırdaki saray mehterhanesi hakkında Evliya Çelebi geniş izahat verir ve bu mehterhanenin aylıklı ve 300 mevcutlu bir kadrosu ve Demirkapı yakınında muazzam bir binası olduğunu, akşamları üç fasıl, gün doğarken de üç fasıl yaptıklarını anlatır. Bir millet düşünün ki musikiyi günah sayan nice dar Müslüman ulemasına rağmen gözlerini musiki ile açmak ve musiki ile yummaktan zevk alıyor; az gurur verici mi?
Asırlar ve yıllar ilerledikçe İstanbul’da cenk musikimizi ve çeşitli melodik ifadeleri aksettiren bu musikinin sahası da genişliyor. Kasımpaşa, Galata, Tophane, Beşiktaş, Yeniköy, her iki Hisar’da, Üsküdar’da, Kavaklar’da, Kız Kulesi’nde ve bunun gibi en az 15 merkezde mehter takımları kurulmuştur. Dört adet mehterhanenin kadrosu bin kişiyi bulurdu. İşin azametini düşünebilir misiniz?
Yarın mehter musikimiz ve mehterhane üzerinde esaslı geniş malûmat vereceğiz.
Şardağ, R. (1953, Mayıs 28). İzahlı Radyo Programları ve Güfteleri / Fetih Yıldönümünde Mehter Musikimiz. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 