Her mısraya bir solist
Bugün Ankara Radyosu’nda 20.50 seansında bir küme heveskâr okuyucu tarafından geçit programı tatbik edilecek. Sanatkârlar geçiyor, geçit müziği, geçit şarkıları, geçit konseri adları ile İstanbul ve Ankara radyolarında tatbik edilen konserlerin program hizmeti bakımından taşıdığı bir orijinalite olmadığını hemen söylemek isterim. Hiç şüphe yok ki Türk müziği bakımından bir çeşni yaratılmak istenilmiştir. Ama matlup hasıl olmuyor ki… Meselâ bu geçitlerde okuyan solistler ya aynı makamlardan, yahut ayrı ayrı makamlardan şarkılar söylemektedir. Ayrı şarkılar için her solisti müteakip bir zemin hazırlama taksimi yapılması, işin çok zaman tadını kaçırıyor. Hep aynı makamdan okunan şarkıların monoton olacağı da söz götürmez. Makamlar arasında, bir şed’den çıkarak çeşitli cilvelere ve melodik tezahürlere yol açan kardeş makamlar vardır. Annelerinin elinde giderken biri sakin, biri hırçın ve âsi tavırlar takınan, fakat sonunda yine bir ihtarla müşterek hareket hattına avdet eden çocuklar gibi, bazı makamlar arasında da münasebet zinciri mevcuttur. Meselâ iki kardeş olan Rast ile Mahur: Mahur, ufak ufak hamlelerle ve ataklıklarla ileri geri atılır; Rast ise sakin ve ağırbaşlı yürür. Fakat anne olan «sol» perdesine az sonra yorulup, sakinleşen Mahur’un da avdet ettiğini görürüz. Öteyandan Hüseynî vardır. Hüseynî açtıktan sonra Saba çeşnisiyle tekrar “fa diyez”e düşen Dilkeşhaveran makamı vardır. Hicazkâr, Sûzidil, Sûzinâk, Şedâraban gibi kardeş değil, fakat hısım akraba makamları vardır. İşte geçitlerde şarkıların makamlarını bu yakın makamlardan seçemez miyiz?
Sonra bir soliste yedi tane gül şarkısı, bahar şarkısı, kış, yaz şarkıları söyleteceğimiz yerde bu şarkıları çeşitli solistlere paylaştırıp geçitlerde okutamaz mıyız? Hatta bir orijinal çeşni olmak üzere, bir şarkının dört mısraını dört ayrı soliste okutamaz mıyız?
Bütün bunlar, üzerinde münakaşa edilebilecek olan işarî görüşlerdir. Radyo programcılığını meslek edinmiş olanlara faydası olur mülâhazasıyla yazmış bulunuyorum.
Şardağ, R. (1953, Haziran 17). Radyolarımızda geçit. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 