Güner Balcıoğlu kızımız ve bizim yurt türkülerimiz
Bugün İstanbul’da dinleyeceğiniz Safiye Ayla‘nın ses sanatını bilmeyen var mı? Fakat yine onu dinlemeyi tavsiye etmekten kendimizi alamıyoruz. Bu değerli kadın sanatkarın sesine, her sanatkarın sesine olduğu gibi sempati beslemeyenler de derin hayranlıkla bağlananlar da bulunabilir. Fakat sanat kudretini taktir etmeyenin alnına nankör damgasını vurmak hiç de yersiz bir şey olmaz. Safiye, daha okuyacağı esere başlar başlamaz günün doğuşunu haber veren ilk müjde gibi ruhunuza sürur doldurur.
Musikimizde, kendisini dinlerken, geçmiş günlerin mesut hatıralarını tatlıya yakın bir hüzünle yad ettiren başka bir sanatkar hatırlamayız. Bir ölçüye girerken henüz daha ağzından ses çıkmadan sanırsınız ki derin ve içli bir soluk çıkar. Bu ses, iyi dinlenmiş, kıvamını tutmuş, dört başı mamur ve leziz bir şarap gibi sizi sarhoş edebilir. Ayla’nın uzak iklimlerden kucak dolusu taşıyıp getirdiği bir özlem duygusu var ki bu duygu, hele sesini iktisat etmek maksadıyla yaptığı perde perde iniş veya perde perde yükselişlerde bütün hacmi ile meydana çıkar. Öte yandan, dilimiz ve Türkçe’miz nice kültürü zayıf veya kültürsüz solist ağzında paçavraya dönerken onun, bu leziz hançerenin mahsulünü aynı sadakatle dışarıya veren artikülasyon cihazından kelime ve heceler Türk diksiyonunun gerektirdiği şekil ve İstanbul diyalektiğinin icap ettirdiği şiveye uygun olarak, vuzuhla dökülürler.
İzmir Radyosu’nda artık benim zamanımda olduğu gibi dinlenilmez bir kargaşalıktan çıkmış olan yurt türküleri, bugün çok sevinçliyim ki taktir ettiğim bir seviyeye ulaşmış bulunuyor. Hoşsu‘nun dirayetli idaresi altında Mükerrem, Güner ve Nimet gibi üç değerli halk türküleri solisti yetişmiş, geçmiş yıllarda kararsız ve mütereddit olan bu sesler, düzene girmiş sazların refakatiyle rahat ve gzüle okur bir hale gelmişlerdir. Bugün saat 18.30’da dinleyeceğimiz Güner Balcıoğlu‘nu bir ecza laboratuvarından çekip aldığım ve radyo yurt türküleri korosuna kattığım günü hatırlıyor, bir de bugün kıvrak ve aydınlık bir sesle okuduğu türküleri dinliyorum. Aştığı merhale çok ileridir. O, bugün size, çeşitli memleket köşelerine ait türküler sunacaktır. Bu türküler arasında hep bildiğimiz bir İzmir türküsünün sözlerini yazıyorum:
“Şu İzmir’den çekirdeksiz nar gelir
Sırma cepken ince bele dar gelir
Şu gençlikte ölüm bana zor gelir
Güzel İzmir Kordonboyu şen olsun
Beni yardan ayıranlar kör olsun
Uzun olur gemilerin direği
Çok sert olur efelerin yüreği,
Sen şöyle dur, kızlar çeksin küreği”
Bağlantı
Bugün yine radyomuzda Mustafa Hoşsu‘nun idaresindeki korodan da halk musikimizin en seçilmiş şarkılarını dinleyeceksiniz. Hele içlerinde bir Trabzon türküsü var ki gerek mevzuu, gerek melodisi bakımından dikkate değer bir eserdir. Trabzon’da bulunduğum sıralarda halk şairi Baba Salim‘den ve Trabzonlu bir arkadaşımdan dinlediğim mevzu şudur:
Bir küçük fukara kulübesinde tek başına utaran genç bir çoban, hizmet ettiği beyinin şahane denecek kadar güzel olan kızına hayrandır. Kız, bunu sezer, çobanla alay etmeye kalkar. Gider onun hoş sözlerle ümidini arttırır, gönlün eyler. Ona olmayacak şeyler yaptırır. Günün birinde de yüksekte camlar arasındaki köşkünden evlenerek, gelin alayı ile birlikte bir ağyar kucağına gider. Macerası bütün şehre yayılan garip çoban için yakılmış olan bu türkünün çok güzel melodilerini radyolarınızdan dinleyeceksiniz. Sözlerini ben yazayım:
“Engeller kaynıyor, yar, sana varsam;
Dünyanın zevkini yar senle sürsem;
Hakk’ın divanında elin elimde;
Cennet bahçesine yar seninle girsem
Çıkamaz köşküne tutmaz dizlerim,
Yerimin sevdasın serde gizlerim
Uzaktan uzağa yolun gözlerim,
Yar yanımdan gitti nice dayanam.
Yine bugün, korodan benden geçtikleri, benim de ihtiyat zabitliğimde bir askerimden derlediğim düet şeklinde bir türkü dinleyeceksiniz; sözleri şudur:
Erkek:
Çifte konağın gelini
Gezer salını salın
Göster konağın yolunu
Almayınca gitmem seni
(Sarmayınca gitmem seni)
Kız:
Var git oğlan sen yolunca
Beş gardaşım var boyunca
Ganın içerler doyunca
Öldürürler seni oğlan
Şardağ, R. (1953, Temmuz 12). Safiye Ayla’nın uzak iklimlerden gelen sesi. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 