Murtaza Bey’in kulakları çınlasın!
Bugün radyomuzda saat 16.00’da dinleyeceğiniz okuyucularımızdan Saibe Küçükoğulları, size Ziya Bey‘in Suzidil makamından bestelediği Sengin Semai usûlündeki şarkısını okuyacak. Geçmiş yılların fasıl heyetlerinde baş şarkıyı teşkil eden ve adı geçen makamın yegâne fasıl şarkısı olan bu eser münasebetiyle bir noktayı hatırlatayım: Hicazkâr, Şedaraban gibi makamlarla akrabalığı olan Suzidil, adının gönül yakıcı oluşuna mukabil daha ziyade gönle ferahlık verici bir hususiyete sahiptir. Zaman zaman, tabii seyri içinde gelişen lâhinleri uzaktan gelen orkestral bir topluluğun âhenk cümbüşünü yad ettirir. Hele, Suzidil makamının bu mümtaz şarkısında ruh, sözlerle de bağdaştığından içinize ferahlık ve safa dolar. Sözlerini yazıyorum:
“Ey gonce açıl zevkini sür fasl-ı baharın
Ben bülbülüyüm sen gülüsün bağ-ı mesarın
Gûş eyle neva-yı dilini gamlı hüzarın
Pek çok sürecek sanma sakın zevki cihanın”
Ey gül yavrusu sevgilim, benim daha serpilip gelişmemiş goncam! Açıl artık; bahar mevsiminin zevkini sür. Şu neşeler bağının ben bülbülüyüm, sen de gülüsün. Gamlı bülbülün gönlünden kopan sesini dinle, ne diyor: “Cihanın zevki pek çok sürecek sanma!”
Bu güftenin meyanındaki “hüzar” kelimesi bülbül manasına gelir. Bunu radyolarımız maalesef hezar diye okuyorlar; yanlıştır.
Meydan faslı:
Radyomuzda fasıllara bizden sonra müdürlerinin verdiği ananevi bir isim vardı: “İncesaz” diye. Pekalâ yakışığı bu idi ve böylece gidiyordu da. Son zamanlarda Pazar günleri yapılan fasla, “Meydan Faslı” denildiğini görüyoruz. Sazlarda hiç bir ilâve olmadığı, seslerde bir fazlalık da görülmediği için bu tabir yerinde değil. Dünkü tarihçiler bize naklediyorlar ki, Gaza Faslı, Hitan Faslı, Sefa Faslı, Bahar Faslı, Şita Faslı, İd Faslı, Zafer Faslı, Kubbealtı Faslı gibi bir de Meydan Faslı mevcuttur. Bu fasla, muhtelif devlet büyüklerine, saray yakınlarına ait bir kaç fasıl heyeti karışır ve hep birlikte icrakarlığa geçilir. Hatta meşhur Naima, zengin ve cümbüşü gökleri tutan bu meydan faslını kastederek “Söz mü, nağme mi, ruh mu, ağaç ide; fehm olunmazdı.” der. Gönül meydan faslı isminin tashihini ve güzelleşen fasıllarımız zengin saz ve ses kadrosu ile takviye edilinceye kadar bu ismin kullanılmasını istiyor.
Kulağın çınlasın Murtaza Bey,
Geçen akşam Ankara’da naçizin bir şarkısı okundu. İzmir’de değerli sanatkar Emin Gündüz‘ün meşhur ettiği ve çok güzel okuduğu, “Dünyamı unuttur bana” şarkısını, Ankara’nın namdar sazları bir kaç yerinden delik deşik ettiler. Zavallı şarkının ne kaşı kaldı, ne gözü. Öte yandan, bu Pazar günü, Necdet Erdemli tarafından radyomuzda kusursuz okunan yeni şarkımın solosuna iştirak eden sazlar, bunu ilk defa çalıyorlardı. Fakat onlar da, bütün nüanslarına dikkat ederek çok güzel icra ettiler. İzmir’den evvel Ankara’yı tenkit etmesi için Murtaza Bey’in kulaklarını çınlatırım.
Şardağ, R. (1953, Ağustos 4). Gönlü ferahlatan şarkı. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 