Muallâ’sız Mahur çatalla çorba içmektir
Bugün Ankara’da Fahri Kopuz‘un idaresindeki ince saz heyeti size Mahur faslını dinletecek, ne yazık ki programlarda adı olduğu halde, bu fasılları şakrak sesi ile dolduran Atakan İzmir’de klarinetle, nefesini değil de adeta içini üfleyen Saffet Gündeğer keza İzmir’de. Mahur gibi inişli yokuşlu, yükselişli alçalışlı, insan sesinin kat kat gelişerek kaydettiği irtifayı ve safha safha inerek düştüğü sükûtu dile getiren Mahur makamını gerçi Muallâ‘sız Hicazkâr bence çatalla içilmeye çalışılan çorba kadar zahmetli ve hatta imkânsızdır ama ne de olsa, aynı fasılda, sesleri oldukça yetişmiş kimseler ve değerli sazlar da var. Yine bugünkü faslı zevkle dinleyeceğinizi umarım.
İlk dinleyeceğiniz eser, Selânikli Ahmet Bey‘in Ağır Aksak usûlündeki bir Mahur şarkısıdır: Güftesi de şu:
“Bâdeler döndükçe artar bezm-i ayşin neş’esi
Çınlatırken bağları Mahur’dan nazik sesi
Sîneler tambur ile feryad ederler subhadek
Çınlatırken bağları Mahur’dan nazik sesi”
Manası:
“İçki kadehleri ve içki ortada döndükçe, bağları Mahur makamının o nazik sesi çınlattıkça, çılgınlar gibi içip eğlenenlerin neşesi artır; sineler sabaha kadar tambur ile feryat ederler.”
Aynı fasıldan dinleyeceğiniz öteki eserler içinde Musa Süreyya Bey merhuma ait olan kolay kolay unutulmaz, hatıralardan silinmez, güzel bir şarkı var. Güftesi şudur:
“Tac-ı hüsnün hükmeder şairlerin divanına
Ah efendim ben sarılsam çok mudur damanına
Ehl-i diller bende olmuş rişte-i fermanına
Ah efendim bende olmuş rişte-i fermanına”
Manası:
Eski şairler ki her aşk duygusu için bir harf esası üzerinden bir gazel düşürürler ve bunların yüzlercesi divanı meydana getirirdi. Sen sevdiğim, o güzelliğinin tacı ile, şairlerin bütün divanlarına tesir, o şiirlerin topuna birden istikamet verirsin. Ah efendim, eteklerine sarılsam çok mudur? Bütün gönül insanları fermanının ucuna, yani ağzından çıkacak ilk harfe bendedirler. Ben eteklerine sarılmışım, çok mu?”
Şardağ, R. (1953, Eylül 1). Ankara’da mahur faslı. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 