İzmir’de musiki çevreleri
Turgutlu kasabasının yetiştirdiği ve kendi kendine gelişerek Ege’ye bir kıymet olan İzmir Radyosu muallimlerinden Mehmet Kasabalı, dokuz seneye yakın bir ömrünü bağladığı sahne hayatından, muhterem dostum Nurettin Ulueren‘in tavsiye ve ikazı üzerine radyoya kazandırdığım ve himmeti bu memlekette unutulmayacak kimselerdendir. Diyebilirim ki İzmir Radyosu’na verilen emek üç hisselik ise, bunun üçte biri bu muhterem hemşehrimize aittir. Turgutlu kasabasında âmâ Nuri Efendi‘ye ilk talebeliği yapan Mehmet Efendi, bu zatın büyük himmeti ve ateşi ile ilk inkişafını yapmıştır. Memleket memleket yaptığı seyahatlerde Amasya’ya da giden ve orada tanınmış musikişinas ve besteci Giriftzen Asım Bey‘den mükemmel bir usûl bilgisi; kanun, ud ve keman dersi almış, yetişmiş olan bu âmâ, Mehmet Efendi‘nin ömrü boyunca tanıdığı yegâne imanlı hocadır. Ayağı ile def çalan güzel bir sesle şarkı söyleyen ve bunları yaparken aynı zamanda bir taraftan da ud çalan bu adama olan bağlılığını Kasabalı, şöyle anlatır: “Altı sene kadar kendisine bağlandım, köle gibi hizmet ettim. Hatta çamaşır sularını bile taşıdım.”
Mehmet Kasabalı‘nın bundan sonra Kanuni Aristos ile Kemani Ankaralı Yuvan‘dan nota öğrendiğini biliyoruz. İşte bütün hocaları bunlar. Ama onun asıl hocası bizzat kendisi, sanata vurgun olan gönlü, sabırla törpülenmiş gayyur dimağı, tevazu ve sadakat içinde çırpınan yetişme, öğrenme aşkıdır.
Mehmet Efendi‘nin bundan sonra Kasaba’da bir taraftan ders verdiği, bir taraftan da kendini yetiştirdiği görülüyor. Kasaba yandıktan sonra İzmir’e gelen udi, ilk olarak Meserret Kıraathanesi’nde Kanuni Fethi Bey‘le beraber sahneye çıkıyor. Bunu müteakip bestekâr Selânikli Ahmet Efendi ile ve Kemani Bülbülî Salih Efendi‘lerle birlikte çalışıyor. Seneler sonra İzmir saz salonları bu liyakatli muallimi kazanmaya gayret harcamıştır. Artık İstanbul’dan gelen solistler ve zamanla, Ankara’dan gelen solistler beraberlerinde ud getirmedikleri zaman hiç hayıflanmamışlar, onun refakati ile iktifa etmişlerdi. O, Kanuni Ahmet Yatman, Yorgo Bacanos, Aleko Bacanos, Kemani Necati Toykay, Kemani Nobar, Tanburi Selâhattin Pınar ve Muallâ Mukadder, Mefharet Yıldırım, Sabite Tur hatta Münir Nurettin Selçuk gibi en tanınmış saz ve ses solistlerinin sıkışık anlarında yakın arkadaşlığını yapmıştır.
Fakat Mehmet Kasabalı için bütün bu arkadaşlıklar, o icralar bir taktir sebebi olamaz. Onda yaşayacak geriye kalacak olan şeyi, asıl bunu izah etmek lâzımdır.
Mehmet Efendi, tevazu ile zamanımızın alâk ve nankör insanlarına rağmen vefa ve sadakati ile, hülâsa insan taraflarıyla yaşayacak olan bir değerdir.
Mehmet Efendi Hisar Camii’nin o muhterem imamına, değerli muallim Reşat Aysu ile beraber nota arkadaşlığı etmiştir. Rakım Elkutlu‘nun yüz elliye yakın eserini notaya almak unutulur cinsten bir hizmet midir?
Mehmet Efendi‘nin bu şehrin hayatında asla unutulamayacak olan üçüncü hizmeti de İzmir Radyosu’na geçen emekleridir. Musikimizin sayılı üstatlarından sayın ve aziz kardeşim Ahmet Aksoy‘un idaresindeki Türk müziği faaliyetlerine o bütün ruhu ve gövdesi ile katılmıştır. Bu radyoda okuyan solistlerimizin fakir veya zengin, şarkı repertuarlarında kaç tane eser varsa onların üçte ikisi Mehmet Kasabalı tarafından, kendilerine meşk ettirilmiştir. Her gün öğleye kadar meşk dersi, her gün bir fasıl programı hazırlamak, fasılda okuyacaklarını bir gün evvel onlara belletip bir gün sonra kusursuz okumalarını temin etmek ve bütün bu hizmetleri karşılığında iddiasız bir adam tavrı içinde yaşamak.
Unutuyordum; bu şükran duyulacak hizmetlerin kâffesi için, ayrıca her gün iştirak ettiği dört beş solo için günlük vergiler çıkmadan on lira gibi cüz’i bir ücret almak.
Mehmet Kasabalı‘nın hizmetlerini şükranla anar, onun şahsı hakkında müspet bir kanaat edinerek kendisine lâyık olduğu yeri veren radyo idaresini de taktir ederim.
Şardağ, R. (1953, Eylül 27). Mehmet Kasabalı. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 