“Müziğimizin, meyhane müziği olmaktan kurtarılması isteniyorsa, ailelerin rahatça gidebileceği nezih birkaç lokal açılması lazımdır.”
Perihan Sözeri, Türk müziğinin birçok kimseler tarafından beğenilmeyen ve “Piyasa Müziği” diye isimlendirilen hafif güfte ve bestelerini içkili gazinolarda okuduğu halde, nezih bir hava içinde kalmayı bilmiştir. Hayranları çoktur, halkın müziğe karşı olan bağlarında rolü büyüktür. Yani, kısacası, halkın sanatkârıdır.
Halkın hoşlandığı müziği bu kadar yakından bilen ve nezahatini kaçırmadan terennüm eden Perihan Sözeri, müzik aleminde günün mevzuu olan hadiseleri alâka ile takip etmekte, kendi tabiri ile “tezgâhı piyasada kurduğu” halde, müziğimizin ciddi meseleleri ve dertleriyle de meşgul olmaktadır.
Konservatuar sanatkârlarının içkili gazinolarda çalıp okumaları mevzuunda ve ilmî kurulun bu mevzuda aldığı karar üzerinde konuşurken şunları söylüyor:
– İlmî kurulun aldığı bu kararı, ben vaktiyle de gayet yerinde olacağı kanaati ile karşılıyordum. Yine aynı fikirde olduğumu şimdi size de söyleyebilirim. Konservatuar sanatkârlarının içkili gazinolarda okumalarının niçin mahzurlu olacağını şöyle izah edebilirim:
“Konservatuar, ölmüş büyük adamlara ait eserlerin en doğru en güzel şekilde ve en salâhiyetli ağızlar tarafından notalarla icra edildiği yerdir. Halbuki piyasa dediğimiz zaman, mesele değişir. Maksat eğlenmek, felekten bir gece çalmak arzusu ile önce içki gelmek üzere güzel bir dekor içinde kadın sesi dinlemekten ibarettir. Konservatuarda icra edilen eserlerle halkı eğlendirmek imkânı olmadığına göre, halkın anlayacağı güfte ve besteleri terennüm etmek gerekir. Fakat buna rağmen, konservatuar sanatkârı içkili gazinoda çalışabilecek olan birkaç sanatkar vardır ki, sanatlarından bir şey kaybetmezler. Ama daha büyük bir ihtimalle konservatuar sanatkârı piyasa havasına kendisini kaptıracaktır ve bunu tabii karşılamak lâzımdır. Kısacası, konservatuar sanatkârlarını tatmin ederse dava kendiliğinden halledilmiş olur. Konservatuarın bu fedakârlığı yapması Türk müziğinin selâmeti için elzemdir.
– Konservatuarlarımızda kanun, kemençe, tanbur ve emsali sazlarımızın tedrisinin olmaması doğru mudur?
– Bu çok kötü bir şeydir. Saz kolay yetişmez, uzun zaman ve sistem ister. Üstelik bugünkü mahdut ve hakikaten kıymetli saz sanatkârlarımızın yerlerini doldurmak da hayli güç bir mesele. Bahis mevzu sazlar konservatuarda muhakkak tedris edilmelidir.
Perihan Sözeri, konservatuarın sistemli ve ciddi çalışması haricinde, Türk müziğinin çok dertli olduğu kaatindedir. Müziğimizin dertlerini biraz hafifletmek ve onu lâyık olduğu seviyeye ulaştırmak için, şunların yapılmazı lâzım geldiğini söylüyor:
– Hükûmet, Türk müziğini kalkındırmak için her bakımdan yardımda bulunmalıdır. Onu meyhane müziği olmaktan kurtarmak istiyorsak, nezih ve ailelerin rahatça gidebilecekleri bir lokal açmalı, sahneye çıkan sanatkârları, da daha dikkatle takip etmeli, hatta elemeliyiz. Bir müzik akademisi kurmak da şarttır.
– Dinleyici güzel sese mi, güzel okuyuşa mı daha fazla ehemmiyet verir.
– Dinleyici her ikisini birden istiyor. Her ikisinden biri kâfi değildir.
– Dinleyicilerin sanatkârı hangi gözle karşıladığı kanaatindesiniz?
– Bu, dinleyiciye göre değişir. Öyle dinleyici bilirim ki sanatkârı karşısında bir ilâh gibi görür. Öyle dinleyici vardır ki, sanatkârı ailesi içinden en sevdiği bir kimse gibi karşılar. Bazıları da onu, sadece gönlünü eğlendirecek bir vasıta olarak, basit bir insan, hatta daha aşağı bir kimse diye telâkki eder.
– İstanbul ve Ankara radyolarının programları sizi tatmin edecek mahiyette midir?
– İnşallah iyi olacak. Bir faaliyet var ama, İstanbul Radyosu’nun kışlık programından henüz bir şey anlamadım. Alaturka çoğaldı diyorlar. Halbuki solo müddetleri azaldı.
– Evlilik sanat hayatında yükselmeye bir mani teşkil eder mi?
– Bilâkis. Eşimin bu bakımdan bana çok yardımı dokunmuştur. Evlilik, bana şahsen mani teşkil etmedi, umumiyetle de etmemesi lâzımdır.
Şardağ, R. (1953, Ekim 27). Perihan Sözeri. Ege Ekspres Gazetesi, s. 4.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 