Dün, sonunda "reca etmek" kelimeleri bulunan bir müsvettemi, daktilo ile "rica etmek" diye yazıp getiren memur arkadaşım, bana, imlâ kılavuzunun bu kelimeyi "rica" diye aldığını söyledi. Bir defa hemen haber vereyim: "İmlâ kılavuzu dediğimiz" bu küçük cep kitabını -iyi niyetleri malûm, fakat dil davasında yetkileri münakaşa götürür- türlü mesleklerden gelme bir kaç arkadaş hazırlamıştır. İmlâ [...]
Kategori: Türk Dili
Ağız ve taam
Gazetelerde sık sık görürüz, bilmem kimin ruhuna mevlit diye yazılır. Neden mevlûd değil de mevlit? Bir mesele. Bu kelimenin gerçek telaffuzu doğum manasına gelen mevlittir. Fakat Türk halkı, kendi soyundan gelen bir şairin, devrine göre en duru bir Türkçe ile yazıdığı "Mevlid"ine mevlûd adını vermiş onu kendi dilinin fonetik kaidesine uydurmuştur. "Efendim, asla tabi olalım" [...]
Türkçe’de başıbozukluk
Bir de dilimiz neden inkişaf etmez diye üzülür, hatta kalem adamlarımızı kınarız, yüksek bir üslûp yaratamadıkları için. Geçenlerde İstanbul'da çıkan haftalık bir dergide, okuyucuların sorularına cevap veren bir kalem kırıntısı, bir yerde, diyor ki: “Faruk Nafiz'in bütün meziyeti, dilimizi alıştığımız gibi, her gün konuştuğumuz gibi kullanmasıdır.” Saçmalığı, ilk kelimesinden akan bu perişan görüş, münferit bir [...]
Türkçe
Dün akşam, bizim radyoda Ankaradan gelen, soyadını pek belliyemediğim Nigâr adında bir hanım şarkılar söyledi. Sonuna yetişmişim. Şükrü Tunar’ın bir Uşşak şarkısını okuyordu. “Kalbimi bezlederim mihnet-i zevk ile ben.” “Minnet”i, “mihnet” yapan bu hanım kızımızı asla günahkâr tutmuyorum. Türkçe'nin kaç yıldır nasibi bizde bu! Okullarımızda bundan birkaç yıl önce, Türkçe'yi iki ders yerine saymak üzere [...]
Türkçeye ‘Güle Güle’ mi?
Merak etmiyor musunuz? Özel televizyonlar, devletin TRT’si güzelim Türkçeyi “kışkış” etme yarışında. Buna bazı yazarlarımız da katılmada. Düşünüyorum, dilimiz yetersiz mi? Türk Dil Kurumu’nun yayınladığı “Türkçe Sözlük” neden bize kılavuzluk etmiyor? Çıkardıkları “Türk Dili” dergisinde pek çok yabancı dillerden alıp kullanılan sözcüklerin karşılıkları var. Tanınmış kalem adamı arkadaşlarımızın Türkçe yayınlanmış kitapları, kütüphanelerimizi doldurmada. Önce “basın”ı [...]
Benim dilim
Türk Hava Yolları'nın güzelim bir dergisi var. Yolculuklarımda, keyiflenerek tatlanarak okurum. Son sayısında dikkatimi çekti, Levend Gürses'in güzel bir yazısı var. Adının başına "by" harfleri kondurulmuş. Buradan gözlemlerimi anımsaya anımsaya yola çıkınca son yıllarda örselenen, yanlışlarla sevilmez hale getirilen güzelim Türkçemi düşündüm. Benim dilimi, el birliği ile hasta yatağına yatırmışlar. Koruyanı yok, okşayanı yok. Türkçem, [...]
Televizyonlarda sunucu sefaleti
Bir insan sesine bakın; bir de hayvanlar dünyasını dolduran yaratıkların seslerine!.. Sonra da insan yaratıldığımız için şükredebildiğiniz kadar şükredin Allah’a. En çirkin, bed, hışırtılı ve törpülenmemişçesine pürüzlü insan sesi, taşıdığı insancıl sıcaklık nedeniyle yine de papağanın çıkardığı sesle ölçülemez. Ama gelin görün ki bizler, televizyonlardaki sunucularımızdan yine de sızlanıyoruz. Çünkü insan sesiyle yetinmiyor, konuşan insanın [...]
Tuh!
Özel televizyonlarımızdan birinin genç ve sevimli yorumcusu, ortalığı yaşlıların sarmasına öfkelenmiş, “Yok Türkçemiz şöyle, yok müziğimiz böyle diyen yaşlılar, bize çatıyor” diye sitem ediyordu. Müzikteki pisliğe de bir gün değineceğiz inşallah. Şimdilik onu geçiyoruz. Ama bir soru: Türkçeye de karışmayalım mı? Onu sahiplenmek de bir yaşlılık, bunaklık belirtisi mi? “Bırakalım, özel televizyoncular, sözcüklerimizin anlamını yozlaştırsın, [...]
Türk’ün yücelişi
Ters bir talih, coğrafyasal zorunluk ve Moğol zulmü savurup sürüklemeseymiş, belki de Ergenekon destanının yakıldığı günlerde, anavatanımızda kalacakmışız. Dünya uluslarının tümünü aşan bir millet kalabalığı ile Orta Asya’da çiçekler, güller açacakmışız. Antalya'da Türk Topluluğu Kendisine yapılan saldırıla, sataşmalar ortasında Demirel ve hükümeti iki büyük şansı yakalamış: Teröre boyun eğdirmek ve Bolşevik Rus istilasından silkinen, adları [...]
TRT’ye bakış
Son zamanlarda, hele üç özel televizyon da yayın dünyasına girince TRT’yi daha dikkatle ve daha ilgiyle izliyoruz. Ne de olsa onun görüntü ve ses dalgalarında yalnız program değil, devlet var. Özellerdeki bir yanıltı, onda, bin yanıltıymış gibi göze batar. Biz şimdi kalksak, birbirleriyle seks yarışmasına girişen, daha ilgincini sunmak için bazı kez daha niteliksizinden de [...]
Rüştü Şardağ 