Canlıları kendi cinslerine mensup olanlar arasında hayattaki müsbet rolleri bakımından ayıran hasletlere, üstünlüklere “asalet” diyebiliriz. Bununa aksine, zararlı, yahut varlığı ile yokluğu hayat fonksiyonu yönünden eşit olan tipler ise bayağı, düşük ve lüzumsuzdurlar. Nebatlar, hayvanlar ve insanlar bu kategori içinde mütalâa edilirse tabiatle cemiyet muhitlerindeki faal canlıların iç yüzlerine varmak imkânı bir dereceye kadar elde edilebilir.
Fert uzun bir mazi istifasından geçmiş, yani madde ve mana bakımlarından benlik hudutlarını aşabilecek kadar yüksek bir enerji kabiliyeti kazanabilmişse asaletin eşiğine ayak basmıştır. Tam kanlı bir Arap atı, eğer neslinin bütün iyi cephelerini de tevarüs etmişse asildir. İnsanlar, hayvanlık merhalesindeki rekabet ve üstünlük sebepleri ile değil, yalnız düşünce, his ve hayâl gibi manevi kıymetler zaviyesinden birbirleriyle mukayese edildikleri için ırk, aile ve meslek farkı gözetilmeksizin mütalâa olunurlar. Çünkü hayvanların asalet tarafları mahduttur. İnsanlarınki nihayetsizdir.
Siyah ve kırmızı derililer umumiyetle geri ırk kabul edilmiş olmasına rağmen insanlık cevherlerini işleterek ilerleyebilmektedirler. Buna mukabil tenbellik yüzünden iptidai kalan milyonlarca beyaz ırktan insan vardır. Şu halde insan oğlunun asaleti, kendi emeğinin mahsulüdür. Aile şeceresi asalet için ancak mazide kalmış onların meziyetlerini ispat ediyorsa, bir vesika teşkil edebilir. Fakat iyi bir kökten fena bir filiz fışkırınca bu vesikanın şahitliği tükenmiştir.
Beşeriyet için ışık, fayda ve hizmet kaynağı olan ve yalnız bu türlü bir yaşayıştan saadet duyan her hangi bir insan asildir. Servet, mevki, paye, güzellik ve aileden intikal eden unvanlar, ferdi asil yapamaz. Zira asalet, ruhta, ruhun özleyişi ve isteklerinde, gayesinin mahiyetindedir. Asaleti kabul edilmiş nice ailelerin, krallar ve sultanların ocaklar döndürdükleri, memleketler, milletler batırdıkları tarihin şahitliği ile sabittir. Yalnız kendi nefisleri için hizmet edenlerden asalet beklenemez.
Şardağ, R. (1953, Eylül 6). Günübirlik/Asalet. Ege Ekspres Gazetesi, s. 2.
Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…
Rüştü Şardağ 